015 214 31 41

Nizeing Speelautomaten

Folie plakken

Mocht je het speelveld van je flipperkast tegen slijtage willen beschermen door er folie op te plakken dan volgt hieronder een handleiding.

Lees deze handleiding (5+ pagina's!) eerst een keer helemaal door voordat je de folie bestelt en voor je gaat beginnen. De bestelgegevens voor de folie en eventuele andere attributen zoals Catcleaner staan ergens in deze handleiding verstopt om er zeker van te zijn dat je 'm eerst leest en dan pas bestelt ;-)
Neem vooral de tijd voor het schoonmaken, het eventueel restaureren van het speelveld en het plakken van de folie.

Deze handleiding wordt met behulp van ervaringstips van mij en andere gebruikers steeds up-to-date gehouden. De nieuwste versie staat steeds hier op www.niezing.nl onder het vlaggetje 'folie plakken'

Begrippen

  • Catcleaner: Flipperkastspeelveldschoonmaakmiddel (3 keer woordwaarde!), poetsmiddel en wasoplossing in één, op basis van petroleum, ook wel op de markt onder de merknaam Wildcat.
  • Diamond Plate: een dikke transparante laklaag die vanaf de jaren 90 door Williams (en Bally) werd opgebracht om het speelveld te beschermen tegen slijtage.
  • Folie: de polyesterfolie zoals deze aan je geleverd is.
  • Insert: de plastic plaatjes in het speelveld waaronder een lampje zit (b.v. bonuslampjes)
  • Mylar: de destijds door Bally en Williams in diverse voorgesneden vormen geleverde folie om op een flipperkastspeelveld te plakken. (Mylar is een merknaam voor polyesterfolie van Dupont)
  • NIB: New in Box oftewel een flipperkast nieuw uit de doos.
  • Pasta: de meegeleverde polijstpasta
  • Plastics: de bedrukte plaatjes plastic die op de posts zijn gemonteerd.
  • Posts: de paaltjes op het speelveld (waar o.a. de rubbers omheen zitten)
  • Return lane: de plek aan weerszijden van het speelveld waar de bal via een laantje weer op de flipper rolt.
  • Rollover: een bewegend onderdeel op het speelveld waar de bal over kan rollen en dat een schakelaar bedient.
  • Spinner: een ding dat in de weg zit als je folie gaat plakken.
  • Sopje: de door je zelf te maken oplossing van ca 2% afwasmiddel o.i.d. en 98% water.

Benodigdheden

  • Afwasmiddel *
  • Autoplamuur ***
  • Breekmesje ***
  • Breekmesje of nagelschaartje
  • Catcleaner (niet nodig als je alleen de pasta gebruikt)
  • Cirkelmal, ronde munten of onderlegringen ***
  • Folie (meegeleverd)
  • Kommetje om sopje in te doen *
  • Naald *
  • Papier **
  • Plakband **
  • Poetsdoek(en)
  • Polijstpasta (meegeleverd)
  • Potlood, pen of fijne viltstift om folie of papier af te tekenen
  • Schaar en eventueel nagelschaartje
  • Strijkbout of föhn ***
  • gebruikte Tandenborstels
  • Transparante lak ***
  • Tuindersstift (lakstift) met fijne conische punt of medium fijne zwarte viltstift 1-2 mm. ***
  • Verlichting, bij het aftekenen en bij het plakken van de folie
  • Water *
  • Wasbenzine ***
  • Zeer fijn schuurpapier ***

* afhankelijk van de plakmethode
** afhankelijk van de aftekenmethode
*** afhankelijk van de restauratiewens

Waarschuwing vooraf

Gebruik nooit in water oplosbare middelen of waterhoudende middelen om een speelveld schoon te maken.
('NEVER, under ANY circumstances' is de slogan uit de Sixties!).
Gebruik dus geen produkten zoals Pledge meubelreiniger voor het speelveld van een flipperkast. (Ruikt lekker, maar vernielt je speelveld binnen 2 maanden)
Een andere waarschuwing betreft de soms scherpe onderdelen die op het speelveld zijn gemonteerd. Pas op dat je je vingers niet openhaalt. Op moeilijk bereikbare plekken kan je een gebruikte tandenborstel inzetten!

Speelveld reinigen

Dit is natuurlijk niet nodig bij NIB kasten.

Reinig het speelveld grondig met Catcleaner.
Om het speelveld schoon te maken als je geen Catcleaner hebt, en om na het schoonmaken hardnekkig vuil te verwijderen, en om het speelveld te polijsten kan je de bijgeleverde pasta gebruiken. Gebruik een zachte doek om het speelveld op te poetsen met polijstpasta. Doe vooral niet te veel pasta op de doek want dan komt de pasta tussen de rollovers!
Om het speelveld nog mooier te laten glimmen moet je het speelveld daarna uitwrijven met een andere hele schone, zachte doek.
N.b. Als je de pasta gebruikt op een deel van het speelveld dat niet beplakt gaat worden maar dat wel mooi moet glimmen is het verstandig om er later weer Catcleaner over aan te brengen. Catcleaner kan je trouwens later ook over de folie aanbrengen. De bal krijgt daardoor een enorme snelheid.

Bestaande Mylars verwijderen

Let op: geen garantie kan worden gegeven dat alle lak onbeschadigd blijft zitten op het moment dat folie van het speelveld wordt losgetrokken.
Om het risico van loslatende lak zo veel mogelijk te beperken kan de Mylar worden verwarmd met bijvoorbeeld een föhn of een strijkbout.

Let er op dat de overige speelveldonderdelen niet te warm worden!

Hierna voorzichtig lostrekken zonder echt kracht te zetten. En vooral geen kracht loodrecht op het speelveld uitoefenen want dan komt de lak bij oudere speelvelden zeker los!
Let op: Sommige oude Mylars zijn heel moeilijk of niet te verwijderen met een föhn! (Ik ga hier nog mee experimenteren door de Mylar langdurig te verwarmen tot 50 graden of zo.)

(Op U-Tube is een filmpje te zien van een enthousiasteling die met koude-spray en met in mijn ogen behoorlijk grof geweld de Mylar losmaakt. Ik vraag me af of dit wel de juiste methode is; vooral bij oudere speelvelden waar in een later stadium Mylar op geplakt is. Trouwens: vooral op de plek waar de Mylar van die meneer zit zou ik hem gewoon lekker laten zitten. En misschien even opschuren met wat polijstpasta.. ??
De bedoeling van deze koudespray is de Mylar los te trekken van de lijm, die dus later nog apart verwijderd moet worden.)

Lijmresten kunnen met wasbenzine worden verwijderd.

Speelveld controleren en herstellen

De mate waarin je het speelveld gaat restaureren hangt natuurlijk af van de hoeveelheid beschadigingen en van je eigen oordeel, handigheid en perfectionisme.

Controleer het speelveld op beschadigingen, bijvoorbeeld rondom de inserts. De zwarte randjes om de inserts kunnen weggesleten zijn. Deze slijtage kan vóór het plakken van de folie eenvoudig worden hersteld door met een medium fijne zwarte viltstift een cirkel van de juiste diameter te trekken. Ik gebruik hier een cirkelmal voor, die in de betere kantoorartikelenwinkel te koop is. Als cirkelmal kan je ook een munt met een gladde rand of een onderlegring met de juiste diameter gebruiken. Om dit cirkeltrekken even te oefenen en om de diameter en dikte van de cirkel te checken is het verstandig om eerst wat proefcirkeltjes op een stukje papier te trekken! Ook de randen van andersvormige (pijlvormige) inserts kunnen met een stift bijgetipt worden.
Als stift gebruik ik zelf altijd een zgn. tuindersstift (lakstift, Edding 751) of een Rotring-pen (een zgn. buisjespen) omdat bij deze pennen echt een laagje zwart materiaal wordt aangebracht.

Als er hoogteverschillen in het speelveld zitten omdat er bijvoorbeeld stukken lak of Diamond Plate verdwenen zijn dan kan dit gerepareerd worden met tweecomponenten autoplamuur. Dit is arbeidsintensief en vereist enige handigheid! Het mengen, mini-plamuren (met een stukje van een breekmesje als plamuurmes!) en gladschuren is een secuur karweitje. (breng nooit teveel plamuur ineens aan, dan liever 2 keer wat minder plamuur!) Het is daarna ook nog zaak om met een stift in de juiste kleur het speelveld in het juiste patroon bij te kleuren.
Het uiteindelijke resultaat met folie eroverheen is echter fantastisch!!
Hoogteverschillen die zijn ontstaan doordat de inserts op een foute hoogte zitten kunnen verholpen worden door de inserts omhoog te tikken en opnieuw te lijmen aan de onderkant. Ik heb hier geen ervaring mee maar ooit heb ik dit wel eens ergens gelezen.

Een handige site waar veel foto's van flipperkastspeelvelddetails (weer 3 keer woordwaarde!) te zien zijn is www.ipdb.org. (Of tik het merk en type van je flipperkast in op Google en je zit op die site al zowat op de goede plek)

Voor de transparante delen zou je iets anders dan plamuur moeten verzinnen om het hoogteverschil op te heffen. Diverse lagen transparante lak? Of een extra stukje folie in de juiste vorm. (Eerst voorzichtig een stukje folie, net iets groter dan het 'gat', op het speelveld leggen. Dan het overtollige randje wegsnijden, en daarna aanwrijven.)

Kortom, voor degenen die helemaal 'los willen gaan' en tijd teveel hebben is hier genoeg te beleven!

Overwegingen voorafgaand aan het knippen van de folie

- De folie moet alleen geplakt worden op plekken waar een bal kan rollen. Dus niet onder de plastics en zeker niet onder de posts. In het algemeen hoeft er dus niets van het speelveld gedemonteerd te worden om de folie te plakken. (Waarschuwing: als je de folie wèl onder de posts door laat lopen dan wordt de folie er in de loop der tijd onderuitgewrikt door de kracht van de bal op de post.)
- Zorg voor een goede verlichtingsbron bij het aftekenen en het plakken van de folie.
- Probeer niet een te grote en ingewikkelde vorm te maken die in één keer goed neergelegd moet worden (afhankelijk ook van je ervaring en de plakmethode). Let op! Als het speelveld een ingewikkelde plak-vorm heeft is het beter om de folie in 2 of 3 losse delen te plakken. (bijvoorbeeld met een scheiding op de plek waar spinners zitten.)
- Als je de folie in meerdere delen op het speelveld plakt (aan te bevelen!!) zorg dan voor een kleine voeg met constante breedte van ca. 2 mm. tussen de delen. Dat is handiger en beter dan een gekreukte folie en een hoop plak-ellende. Laat deze voegen schuin t.o.v. de zwaartekracht-richting op de bal lopen om te voorkomen dat er een plek ontstaat waar de bal stil kan blijven liggen ('een dood punt').
Deze folie is gelukkig al veel dunner dan de originele Mylar dus het risico op stilliggende ballen of ballen die opeens van richting veranderen is al veel kleiner.
- Op plekken waar het lastig plakken is en waar geen duidelijke slijtsporen zijn is het niet pèr sé nodig folie te plakken.
- Op de return lanes wordt meestal ook geen folie geplakt. Hieruit volgt dat er dus een stukje speelveld is waar geen folie ligt terwijl de bal bij de flippers weer wél op de folie ligt. Om te voorkomen dat de bal net op zo'n randje blijft liggen kan deze overgang het beste schuin ten opzichte van de rolrichting van de bal worden afgetekend en geknipt.

Aftekenen en knippen.

Hier zijn 2 methodes voor:

- Stukken papier op het speelveld leggen, deze m.b.v. potlood en schaar op maat maken en onderling aan elkaar plakken met plakband.
Als de mal af is kan je hem eraf tillen, op de folie leggen en langs de randen van de mal op de folie aftekenen met een viltstif. (viltstift kan je er later weer makkelijk afvegen)
Even opletten: Het beschermvel én de folie zijn transparant. Let erop dat je op de folie aftekent. (Dus niet per ongeluk ondersteboven in spiegelbeeld). Hierna de folie op maat knippen. Voordeel van deze methode is dat als je een vriendje hebt met dezelfde kast je hem als verjaarskado dit stuk papier kan geven! Oftewel als er meerdere kasten van hetzelfde model in het spel zijn heb je profijt van deze methode.

- Een snellere methode is de folie bovenop de glasplaat van de flipperkast te leggen en daarna, terwijl je loodrecht door de folie naar beneden kijkt, de folie iets te groot aftekenen. (Uiteraard met het beschermvel aan de onderkant) Daarna de folie op het speelveld leggen, beter aftekenen en nog iets nauwkeuriger afknippen.

Eventueel kan bij het knippen van kleine diameters een mesje of nagelschaartje worden gebruikt.
Snijd daarna de uitsparingen voor de rollovers uit, nét iets groter dan het gat van de rollover en net buiten de eventuele lakbeschadiging bij de rollover. (Zodat de rand van de folie niet op een slecht vastzittend stukje lak wordt geplakt.)

Snijd de uitsparingen voor een 'raam' in het speelveld, bijvoorbeeld bij Gottlieb's Haunted House, Bally's Electra of Creature from the Black Lagoon pas uit NA het plakken van de folie door met een mesje in de naad raam-speelveld te snijden.

n.b. Bij zogenaamde 'Star Rollovers' (dat zijn eigenlijk inserts) is het het beste om een cirkelvormig stukje folie weg te snijden ter grootte van de diameter van de Star. Dus niet via het contour de hele Star gaan uitknippen of wegsnijden want deze mini-taartpuntjes gaan op den duur toch los. Op bovengenoemde link zie je trouwens linksboven ook een Spinner.

Het plakken van de folie

Als de folie in de juiste vorm is geknipt kan hij geplakt worden. Daarbij moet worden opgelet dat de folie vóór en tijdens het plakken op de juiste plaats op het speelveld blijft liggen en dat er geen luchtbellen tussen de folie en het speelveld ingesloten worden. Nogmaals, hier heb je ook goed licht bij nodig.
Ook is het wel slim om, vooral na het poetsen van het speelveld, eerst je handen goed te wassen want anders plak je een fijne set vingerafdrukken-in-spiegelbeeld mee!

Voor het plakken van de folie zijn ook 2 methodes:

Methode 1, de 'droge methode'

- Als het speelveld poreus is en van slechte kwaliteit kan de folie het beste zonder sop geplakt worden. Dit is dus een methode alleen voor slechte speelvelden van meestal vóór 1990. Dit zijn ook meestal de speelvelden die in het verleden de meeste schade hebben opgelopen. Bijvoorbeeld doordat één of andere knurft ooit water heeft gebruikt!
(Deze droge methode is dus speciaal om te voorkomen dat er vocht in het hout van het speelveld komt, dit hout gaat 'werken' en de lak loskomt.)
- Het beschermvel achter op de folie kan in dit geval, nadat de folie in de juiste vorm is geknipt, het beste in tweeen gedeeld worden zodat de folie in twee gedeelten na elkaar geplakt wordt. Je moet dan dus vóór het op het speelveld leggen de beschermfolie al in tweeen gekipt of gesneden hebben! Licht het beschermvel daartoe in het midden van de folie op en knip het beschermvel daar alvast in een rechte lijn doormidden.
- Zorg dat de folie nadat je het op het speelveld hebt gelegd aan de 'ene' kant niet kan verschuiven en verwijder het halve beschermvel aan de 'andere' kant. Bij dit karweitje heb je eigenlijk 4 handen nodig. Als je die niet hebt dan kan je het beschermvel er voor de helft afhalen vóórdat je de folie op het speelveld legt. (dan wel in één keer op de goede plek leggen!)
- Wrijf met een zachte doek gelijkmatig vanuit het midden over een steeds groter wordend gedeelte naar de randen toe. Laat tegelijkertijd de folie zakken. (4 handen nodig?) Probeer kleine luchtinsluitingen te voorkomen door vanuit het midden naar de randen toe de folie aan te drukken.
Let op! Wrijf nog even niet op het gedeelte vlak bij het overgebleven halve beschermvel (dit vel moet je er nog eenvoudig af kunnen halen)
- Trek tijdens het laten zakken van de folie niet hard aan de folie want dan zou deze kunnen vervormen en zodoende niet meer vlak zijn.
- Verwijder daarna het andere halve beschermvel en wrijf vanuit het midden over de rest van de folie.
- Zorg voor een goede verlichting zodat je eventuele luchtbubbels goed kan zien.
- Eventuele kleine luchtinsluitingen onder de folie kunnen verdwijnen via de porieen in de lak op het speelveld. De luchtbellen die onverhoopt toch blijven zitten moeten doorgeprikt worden met een naald.
- Wrijf NOOIT over een luchtbel want dan komt de folie op een andere plek weer omhoog en trekt daar de lak mee omhoog. Prik de luchtbel door met de naald en wrijf zo dat de lucht door het gaatje wegstroomt. Ook toekomstige luchtbellen moet je zo aanpakken. Deze ontstaan soms op de inserts. Wrijf ook niet op plaatsen waar je de folie later weer verwijdert. (bij dat 'raam' in het speelveld)

Methode 2, de 'natte methode'

Hierbij wordt éénmalig gezondigd tegen de regel dat een speelveld niet met water in aanraking mag komen. Vooral voor NIB speelvelden en alle in redelijke staat verkerende speelvelden is dit dé methode.

- Maak een sopje van 2% afwasmiddel en 98% water.
- Trek het beschermvel van de folie en leg de folie (lijmkant boven!) op een tafel.
- Besprenkel het speelveld en de lijm-zijde van de folie met het sopje.
- Draai de folie om en leg hem op het speelveld. Schuif de folie daarna voorzichtig op de goede plek (de lijm plakt nu tijdelijk even niet dus kan je een beetje schuiven)
- Wrijf vanuit het midden met een zachte doek in een steeds groter wordend gebied het sopje met de eventuele luchtbellen onder de folie uit. Verwijder direct met een doek het water dat langs de randen onder de folie uitloopt.
-Deze methode moet zeker gebruikt worden bij kasten die een speelveld hebben dat niet van multiplex is gemaakt maar van 100% kunststof, b.v. bij Bally's Speakeasy. Dit omdat eventeel ingesloten lucht niet weg kan en door temperatuurwerking steeds grotere bellen gaat vormen. Bestelmethode van de folie en toebehoren: vul het contactformulier in op deze website. Geef aan hoeveel strekkende meter folie je wil bestellen. (de folie is ruim 0,75 meter breed en per strekkende meter doe je 2 kasten of ruim 1 wide-body flipper). Geef ook je telefoonnummer en adres op. Vergeet hierbij niet je postcode en woonplaats in te vullen. De prijzen:

  • Folie: 13 euro per strekkende meter
  • Catcleaner groot (origineel nr. 121): 12 euro
  • Catcleaner klein (CP 100): 6 euro
  • Edding 751 stift: niet voorradig
  • Verzend- inclusief verpakkingkosten: 13 euro

Dit alles inclusief BTW en inclusief een klein potje polijstpasta.
Nadat ik het formulier heb ontvangen krijg je een prijsopgaaf. De koker (die niet door de brievenbus past!) wordt op een
WOENSDAG per TNT post verstuurd zodat deze op donderdag, vrijdag of zaterdag bij jou, of bij je buren als je niet thuis bent, wordt bezorgd.

Extra tips

- Op plaatsen waar je je zorgen maakt of de bal niet dwars door je zorgvuldig geplakte folie heen dendert kan je een extra stukje folie over je reeds geplakte folie heen plakken. Bijvoorbeeld op plaatsen waar een bal uit een gat op het speelveld terechtkomt. Deze plaatsen had je natuurlijk al herkend aan de slijtage die daar inmiddels was opgetreden. Als er dan in de toekomst al iets zou beschadigen (is mij nog nooit overkomen!) dan kan je dit stukje folie eenvoudig vervangen.
- De resten van je uitgeknipte folie kan je prima gebruiken om op andere speelvelden bijvoorbeeld bij de slingshots of andere kwetsbare plekjes te plakken.
- Als je de folie gebruikt om een instruction card te beplakken (glim, glim) moet je dit tweezijdig doen tegen het kromtrekken. Papier wil namelijk krimpen, de folie niet.
- Als je tevreden bent over deze folie: vertel het anderen. Bij klachten: vertel het mij. Alle nuttige tips en tricks worden weer in deze handleiding verwerkt.
- Deze folie is door mij geplakt o.a. op een NIB Terminator II en een NIB Theatre of Magic (waar inmiddels enkele honderduizenden spelletjes in de exploitatie op zijn gespeeld) en heeft zich prima gehouden. Vooral het na verloop van tijd dof worden van deze folie valt reuze mee. (een exploitant uit Leiden plakt deze folie nu al 17 jaar op IEDERE NIB flipper, en heeft nu dus de gaafste verzameling Dot Matrixkasten ter wereld!)
- Door de zorgvuldige manier van verpakken en de afmetingen van de folie zijn de verpakkings- en verzendkosten relatief hoog. Probeer deze folie dus met wat andere mensen in je omgeving tegelijk te bestellen (ook handig voor ervarings-uitwisseling, morele steun en die extra handen).

© Paul Niezing 2009-2012